၂၀၂၂ ခုနှစ် ပွင့်သစ်စ အစီရင်ခံစာ

ပွင့်လင်းမြင်သာမှုရှိခြင်းနှင့် အကျိုးသက်ရောက်သူများနှင့် ထိတွေ့ဆွေးနွေးမှုများမှာ ယခင်ကထက် ပိုမိုအရေးကြီးလာကြောင်း ၂၀၂၂ ခုနှစ် ပွင့်သစ်စအစီရင်ခံစာ သုတေသနအစပျိုးဆောင်ရွက်မှုအဆင့်မှ သတင်းစကား ပန်ကြားခြင်း

Yever သည် ယခင်နှစ်များကဲ့သို့ Myanmar Centre for Responsible Business (MCRB) နှင့်အတူလက်တွဲ၍ (၇) ကြိမ်မြောက် ပွင့်သစ်စ အစီရင်ခံစာကို စတင် အကောင်အထည်ဖော်လျှက်ရှိပါသည်။


ပွင့်သစ်စ အစီရင်ခံစာ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ကုမ္ပဏီများကို ယခုကဲ့သို့ စိန်ခေါ်မှုများပြည့်နှက်နေသည့်ကာလတွင် ပွင့်လင်းမြင်သာမှုပိုင်းဆိုင်ရာ ကျင့်သုံးလုပ်ဆောင်မှုများကို ထိန်းသိမ်းခြင်း/အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်းများ ပြုလုပ်နိုင်ရန် အကူအညီပေးအပ်ရန်ဖြစ်သည်။ ကုမ္ပဏီများ အကျွမ်းဝင်ပြီးဖြစ်သော အကဲဖြတ်မှုနည်းနာမှာ ယခင်ကနှင့် အပြောင်းအလဲများစွာမရှိသည့်အပြင် ထို့အတွက်ကြောင့် အကဲဖြတ်မှုတွင်ပါဝင်သောကုမ္ပဏီများအတွက် ၎င်းတို့၏ယခင် ထုတ်ဖော်တင်ပြထားမှုများအပေါ် ထပ်ဆောင်းဖြည့်သွင်းလုပ်ဆောင်ရာတွင် လွယ်ကူနိုင်မည်ဟု ကျွန်ုပ်တို့အနေဖြင့် မျှော်လင့်ပါသည်။

ကျွန်ုပ်တို့သည် ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ကုမ္ပဏီ ၂၆၀ ကို အကဲဖြတ်တိုင်းတာခဲ့သည်။ ပွင့်သစ်စ ၂၀၂၂ တွင် ကုမ္ပဏီ ၂၇၀ ကျော်ကို ၂၀၂၀ ခုနှစ်ကအတိုင်း တူညီစွာ အပိုင်းကဏ္ဍသတ်မှတ်ကာ အကဲဖြတ်ရန် ရည်မှန်းထားပါသည်။

• ရန်ကုန်စတော့အိတ်ချိန်းဝင် ကုမ္ပဏီများ
• ရှယ်ယာရှင်ဦးရေ ၁ဝဝ ကျော် ရှိသည့် အများနှင့်သက်ဆိုင်သည့် ကုမ္ပဏီများ
• ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများ
• ထိပ်တန်းအခွန်ထမ်းဆောင်မှုအများဆုံး ကုမ္ပဏီ ၁ဝဝ (၂၀၁၉ ခုနှစ် ၆လတာ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်အတွက် နောက်ဆုံးအနေဖြင့် ရရှိသော အချက်အလက်များကို အသုံးပြုမည်ဖြစ်သည်)
• နိုင်ငံပိုင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ
• အခြားသော သိသာထင်ရှားသော ကုမ္ပဏီများ

ယခုနှစ်တွင် ဘဏ်များအပြင် အာမခံကုမ္ပဏီများမှာလည်း ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကဏ္ဍတွင် ပါဝင်လာမည်ဖြစ်သည်။
ဘဏ်များကို မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်၏ စည်းမျဥ်းသတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်ရသည့် သတင်းအချက်အလက် ထုတ်ပြန်ရမည့် ကိစ္စရပ်များတွင် စတော့အိတ်ချိန်းဝင် ကုမ္ပဏီများနှင့် အများပိုင်ကုမ္ပဏီများကဲ့သို့ပင် အကဲဖြတ်မှုနည်းလမ်းတူညီစွာ အမှတ်ပေးမှုပြုလုပ်သွားမည်ဖြစ်သည်။

အကဲဖြတ်သွားမည့် ကုမ္ပဏီများစာရင်းကို ဤနေရာတွင် ကြည့်ရှုပါ။


ယခင်နှစ်ကဲ့သို့ပင် အထက်ပါဖော်ပြထားသော အပိုင်းကဏ္ဍများတွင် ပါဝင်ခြင်းမရှိသော အလတ်စားနှင့် အကြီးစားအရွယ် ကုမ္ပဏီများကိုလည်း အကဲဖြတ်စစ်ဆေးမှုနှင့် အကယ်၍ သဘောတူခွင့်ပြုပါက ပွင့်သစ်စ အစီရင်ခံစာတွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြရာတွင် မိမိဆန္ဒအလျောက် ပါဝင်ကြရန် တိုက်တွန်းပါသည်။

၂၀၂၂ အစီရင်ခံစာတွင် ၂၀၂၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ အစီရင်ခံစာအတိုင်းပင် တူညီသောအပိုင်းကဏ္ဍ၄ခုနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ထုတ်ပြန်ထားရှိမှုများကို အကဲဖြတ်သွားမည်ဖြစ်သည်။
• ကော်ပိုရိတ်အကြောင်းအရာ
• ကော်ပိုရိတ်စီမံအုပ်ချုပ်မှု
• ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲရေးဆိုင်ရာစီမံခန့်ခွဲမှု
• အစီရင်ခံခြင်း

စံသတ်မှတ်ချက်စုစုပေါင်း ၁၅၁ ချက် (ပွင့်သစ်စ ၂၀၂၀ တွင် ၁၄၃ ချက်)ပါရှိပြီး စံသတ်မှတ်ချက်အသစ် ငါးချက်ကို ထပ်မံဖြည့်သွင်းထား၍ အချက်၇ချက်ကို ပြင်ဆင်ထားသည်။ စံသတ်မှတ်ချက်အသစ်များမှာ ကိုဗစ်-၁၉ နှင့် နိုင်ငံရေးပဋိပက္ခ ယှဥ်တွဲဖြစ်ပွားမှုနှင့် သက်ဆိုင်သည့်အကြောင်းအရာများနှင့် ကုမ္ပဏီများအနေဖြင့် ထိုကိစ္စရပ်များမှာ ၎င်းတို့၏ စီးပွားရေး နည်းဗျူဟာများအပေါ် မည်သို့သော အကျိုးသက်ရောက်မှုများဖြစ်ပွားသည့်အကြောင်းနှင့် ဤ ပဋိပက္ခကာလအတွင်းတွင် ၎င်းတို့၏အကျိုးသက်ရောက်သူများနှင့် မည်သို့ထိတွေ့ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်နေသည့်အကြောင်းကို ဆက်သွယ်တင်ပြရန် လိုအပ်ချက်များနှင့် အဓိက သက်ဆိုင်သည့် အကြောင်းအရာများ ဖြစ်သည်။

စံသတ်မှတ်ချက်အပြည့်အစုံကို တွင်ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ အသေးစိတ်ကို မိတ်ဆက် တင်ဆက်မှုတွင် ဖော်ပြထားပါသည်။

လက်ရှိတွင် ၂၀၂၂ အစီရင်ခံစာ၏ နည်းနာပုံစံနှင့် အချိန်ဇယားကို သိရှိလိုသော ကုမ္ပဏီများအား အကြောင်းကြားစာများ ပေးပို့လျက်ရှိသည်။

အကဲဖြတ်မှုရလဒ်အကြမ်းကို ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ကုမ္ပဏီများထံ ပေးပို့သွားမည်ဖြစ်ပြီး ကုမ္ပဏီများအနေဖြင့် နောက်ဆုံးသတ်မှတ်ရက်ဖြစ်သော ၂၀၂၂ ခုနှစ်ဇွန်လ မတိုင်မီအထိ ၎င်းတို့၏ ပထမအကြိမ်အကဲဖြတ်မှုရလဒ်များအပေါ် ဆွေးနွေးမှုများပြုလုပ်ခြင်းနှင့် ထုတ်ဖော်တင်ပြမှုများကို အဆင့်ပိုမိုမြှင့်တင်သွားနိုင်ရန် အခွင့်အလမ်းရရှိမည်ဖြစ်သည်။

ကျွန်ုပ်တို့အနေဖြင့် သတ္တမအကြိမ်မြောက် ပွင့်သစ်စအစီရင်ခံစာကို စက်တင်ဘာလ ၂၀၂၂ တွင် ထုတ်ပြန်သွားရန် ရည်မှန်းထားပါသည်။

အသေးစိတ်ပိုမိုသိရှိလိုပါက MCRB မှ မယွန်းသီရိထွေး ထံသို့ ywunthiri.htwe@myanmar-responsiblebusiness.org မှတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါသည်။

၂၀၂၁ခုနှစ်အတွင်း ကုမ္ပဏီများ ဆက်သွယ်ပြန်ကြားမှု ဦးစားပေး လုပ်ဆောင်ခြင်းမရှိသည်ကို ပွင့်သစ်စ ၂၀၂၂ ပထမအကျော့ ရမှတ်များက ဖော်ပြနေ

Yever နှင့် MCRB တို့သည် ပွင့်သစ်စ ၂၀၂၂ ဆန်းစစ်လေ့လာမှု ပထမအကျော့ အမှတ်ပေးမှုများ ပြီးဆုံးခဲ့ပြီဖြစ်သည်။

လေ့လာဆန်းစစ်မှုတွင်ပါဝင်သော ကုမ္ပဏီ၂၆၉ ခု ကို ယခုအခါတွင် အီးမေးလ်များပေးပို့ထားပြီဖြစ်ပြီး မိမိတို့၏ရမှတ်များကို ကြည့်ရှုသုံးသပ်ကြရန် တိုက်တွန်းလိုပါသည်။ ကုမ္ပဏီများမှာ ယခုဆိုလျှင် ကော်ပိုရိတ်စီမံအုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာနှင့် ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲရေးဆိုင်ရာ ထုတ်ဖော်မှုများကို ပိုမိုတိုးမြှင့်နိုင်စေရန်နှင့် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လနောက်ပိုင်းတွင် ထုတ်ဝေမည့် သတ္တမအကြိမ်မြောက် ပွင့်သစ်စအစီရင်ခံစာတွင် အမှတ်များပိုမိုရရှိနိုင်ရန် ပြင်ဆင်ချိန်၃လရရှိမည် ဖြစ်ပါသည်။

ကနဦး ဆန်းစစ်လေ့လာချက်အရ မြန်မာကုမ္ပဏီများ၏ ပျမ်းမျှရလဒ်မှာ ၆% ဖြစ်၍ ၂၀၂၀ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော ဆဌမအကြိမ်မြောက် ပွင့်သစ်စအစီရင်ခံစာမှ ပျမ်းမျှ ၇% နှင့်နှိုင်းယှဥ်ပါက အနည်းငယ် ကျဆင်းသွားပါသည်။ ထိပ်တန်းကုမ္ပဏီ ၁၀ခု အတွက်မူ ပျမ်းမျှရလဒ်မှာ ၂၀၂၀ခုနှစ်တွင် ၇၀% ရှိခဲ့ရာမှ ၆၀% သို့ကျဆင်းသွားသည်ကို တွေ့ရှိရပါသည်။  

လေ့လာဆန်းစစ်မှုတွင် တွေ့ရှိရသည်မှာ ကုမ္ပဏီအများစုအနေဖြင့် ဝဘ်ဆိုဒ်များကို ပြုပြင်ပြင်ဆင်မှုမရှိခြင်းနှင့် ၂၀၂၀၂၁ ဘဏ္ဍာနှစ်အတွက် နှစ်ပတ်လည်အစီရင်ခံကို ထုတ်ဖော်ပြသထားခြင်းမရှိခြင်းတို့ကို တွေ့ရှိရပါသည်။ လက်ရှိအထိ ဆန်းစစ်လေ့လာခဲ့သောကုမ္ပဏီများထဲမှ ၀.၇% သာ ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲရေးဆိုင်ရာ အစီရင်ခံစာကို ထုတ်ဖော်ပြထားသည်ကို တွေ့ရပါသည်။

ကုမ္ပဏီ အရေအတွက်ပျမ်းမျှ ရမှတ်
(၂၀၂၀ ခုနှစ်မှ ရမှတ်များကို ကွင်းစကွင်းပိတ်ဖြင့် ဖော်ပြထားသည်)
ထိပ်တန်း ၁၀ ခု၁၀၆၀% (၇၀%)
ရန်ကုန်စတော့အိတ်ချိန်းဝင် အများနှင့်သက်ဆိုင်သည့် ကုမ္ပဏီများ၃၆% (၃၉%)
ဘဏ်များ၃၁၁၀% (၁၂%)
အာမခံကုမ္ပဏီများ၁၂၆% (၁၃%)
ပုဂ္ဂလိကပိုင် ကုမ္ပဏီများ၁၈၃၆% (၇%)
အများနှင့်သက်ဆိုင်သည့် ကုမ္ပဏီများ၅၁၅% (၅%)
State-owned enterprises နိုင်ငံပိုင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၂၈၂% (၂%)

ယခု ပထမအကြိမ်ဆန်းစစ်လေ့လာမှုမှ ရမှတ်များမှာ ၂၀၂၀ခုနှစ်မှရမှတ်များနှင့် ဆင်တူသော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်၏ ညွှန်ကြားချက်များအရ ဘဏ်များအနေဖြင့် မဖြစ်မနေထုတ်ဖော်ပြသရမည့် သတင်းအချက်များအတွက် ပုဂ္ဂလိကပိုင်ဘဏ်များအား အပိုဆောင်းအမှတ် ဆက်လက်ပေးအပ်ခြင်းမရှိတော့ပါ။ ရလဒ်အနေဖြင့် ဘဏ်များ၏ ပျမ်းမျှရလဒ်မှာ ၁၀% အထိကျဆင်းသွားခဲ့ပါသည် (၂၀၂၀ခုနှစ်တွင် ၁၂% ရှိခဲ့သည်)။ ထိုအချက်မှာ ၂၀၂၀ခုနှစ်က UAB၊ Yoma နှင့် KBZဘဏ်ဟူ၍ ဘဏ်သုံးဘဏ်ပါဝင်ခဲ့သည့် ထိပ်တန်းကုမ္ပဏီ ၁၀ခု နေရာအပေါ် အထူးသက်ရောက်မှုများဖြစ်ခဲ့ပါသည်။ ထို့အပြင်၂၀၂၂ခုနှစ် လေ့လာဆန်းစစ်မှုတွင် အထင်ရှားဆုံးကုမ္ပဏီများသာမဟုတ်ပဲ အာမခံကုမ္ပဏီများအားလုံးကို ထည့်သွင်းပါဝင်ခဲ့ပါသည်။ ထိုအချက်နှင့်အတူ ပိုမိုတင်းကြပ်ထားသော လေ့လာဆန်းစစ်မှုကိုထပ်ဆောင်းလိုက်သောအခါ အာမခံကုမ္ပဏီများ၏ ပျမ်းမျှရမှတ်မှာ ၂၀၂၀ခုနှစ်တွင် ၁၃% ရှိခဲ့ရာမှ ယခု၂၀၂၂ပထမအကြိမ် ဆန်းစစ်လေ့လာမှုတွင် ၆% အထိကျဆင်းသွားခဲ့သည်ကို တွေ့ရပါသည်။

ကိုဗစ်၁၉နှင့် လက်ရှိဖြစ်ပွားနေသော နိုင်ငံရေးအကြပ်အတည်းများမှာ ကုမ္ပဏီအများစုအတွက် အဓိကထိခိုက်နိုင်မှုများဖြစ်ပြီး သိသာသော အကျိုးသက်ရောက်မှုများ ခံစားရစေပါသည်။ ကုမ္ပဏီအများစုက စိန်ခေါ်မှုများကို ရင်ဆိုင်လျက်ရှိသော်လည်း အနည်းငယ်ကသာလျှင် ချဥ်းကပ်ပုံနည်းလမ်းအဆင့်များကို ဖော်ထုတ်ပြသကြပါသည်။ ကုမ္ပဏီများ၏ တုံ့ပြန်မှုများနှင့်ဆိုင်ရာအပေါ် ပိုမိုပွင့်လင်းမြင်သာစွာဆောင်ရွက်မည်ဆိုပါက အဓိကဆက်စပ်ပတ်သက်သူများ (အလုပ်သမားများ၊ စားသုံးသူများ၊ ကုန်ပစ္စည်းထောက်ပံ့သူများစသည်ဖြင့်) နှင့်ယုံကြည်ချက်တည်ဆောက်နိုင်ရန် အထောက်အပံ့ပြုနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

ရှေ့ဆက်လုပ်ဆောင်မည့်အဆင့်များတွင် ဖေဖော်ဝါရီလ၉ရက်နေ့တွင် ကုမ္ပဏီများအားလုံးအတွက် အွန်လိုင်းဆွေးနွေးပွဲကို ကျင်းပခြင်းနှင့်ကုမ္ပဏီ၏ထုတ်ဖော်တင်ဆက်မှုနှင့် ပွင့်လင်းမြင်သာမှုကို တိုးမြှင့်ရန်နှင့်၊ မေလအထိ ထုတ်ဖော်ထားသော သတင်းအချက်အလက်များကိုအခြေခံကာ လုပ်ဆောင်မည့် အဆုံးသတ်အကဲဖြတ်မှုတွင် ကုမ္ပဏီဘက်မှတောင်းဆိုပါက ရမှတ်များပိုမိုရရှိနိုင်ရန်အတွက် မည်သို့လုပ်ဆောင်ရမည်ကို MCRB-Yever အဖွဲ့နှင့် တစ်ဦးချင်းတိုင်ပင်ဆွေးနွေးမှုများအား ပေးအပ်ခြင်းအဆင့်တို့ပါဝင်ပါသည်။

ထိုအဆုံးသတ်အကဲဖြတ်မှုအပေါ် အခြေခံ၍ ကုမ္ပဏီတစ်ခုချင်းစီကို ၎င်းတို့၏ထုတ်ဖော်ပြသထားသည့် အချက်အလက်များအတိုင်း အဆင့်သတ်မှတ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး ၂၀၂၂ခုနှစ် ဩဂုတ်လလွန်လျှင် ပွင့်သစ်စအစီရင်ခံစာကို အဆုံးသတ်ရေးသားသွားမည်ဖြစ်ပါသည်။

ထပ်မံအသေးစိတ်သိရှိလိုပါက မြန်မာ့စီးပွားရေးကဏ္ဍတာဝန်ယူမှုရှိရေးအထောက်အကူပြုဌာနမှ ယွန်းသီရိထွေးထံသို့ ဆက်သွယ်နိုင်ပါသည်။

ပွင့်သစ်စ ၂၀၂၂ ၏ ပထမအကြိမ် စိစစ်အကဲဖြတ်မှုရလဒ် မျှဝေခြင်း

ပွင့်သစ်စ ၂၀၂၂ ၏ ပထမအကြိမ် စိစစ်အကဲဖြတ်မှု အကြမ်းဖျင်းရလဒ်အား ကုမ္ပဏီများနှင့် မျှဝေသည့် ဆွေးနွေးပွဲတစ်ခုကျင်းပခဲ့ပြီး ကုမ္ပဏီများကိုလည်း ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဧပြီလကုန် မတိုင်မီ ၎င်းတို့၏ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု အလေ့အကျင့်များ အဆင့်မြှင့်နိုင်ရန် ကျွန်ုပ်တို့ ပွင့်သစ်စ အဖွဲ့သားများနှင့်အတူ တစ်ဦးချင်းစီ (အခကြေးငွေပေးစရာမလိုသော) ဆွေးနွေးမှု တစ်ကြိမ် ပြုလုပ်ရန် ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်။

ဆွေးနွေးမှု၏ မှတ်တမ်းတင် ဗီဒီယိုအား ဤနေရာတွင် ကြည့်ရှုနိုင်ပါသည်။

ဆွေးနွေးမှုတွင် အသုံးပြုခဲ့သော Presentation ကိုလည်း ဤနေရာတွင် လေ့လာနိုင်သည်။